Choć polszczyzna nie należy do języków o globalnym zasięgu, pozostawiła zauważalny ślad w słownictwie innych narodów. Polonizmy pojawiły się wszędzie tam, gdzie Polacy odgrywali rolę militarną, polityczną, handlową lub migracyjną. Często funkcjonują dziś niezauważalnie, traktowane jako własne elementy lokalnych języków. Warto więc przyjrzeć się, jak i gdzie polskie słowa zakorzeniły się poza granicami kraju. Na […]
Rzecz o polonizmach Czytaj więcej
Urodzony 31 października 1865 r. w Telszach (na Żmudzi) w rodzinie szlacheckiej herbu Abdank, Michał Wojnicz — znany także jako Wilfrid Michael Voynich — pozostaje postacią intrygującą i wielowymiarową. Jego życie było wyjątkową mieszanką działalności rewolucyjnej, ucieczek i emigracji. Pasja do starych rękopisów i starodruków pozwoliła mu ostatecznie zająć miejsce w historii jako antykwariusz-kolekcjoner, który
Michał Wojnicz – sylwetka tajemniczego antykwariusza Czytaj więcej
Władywostok, choć oddalony od Polski o tysiące kilometrów, kryje w sobie ślady polskiej obecności sięgające XIX wieku. Choć dziś grupa Polaków mieszkających w mieście jest niewielka, materialne pamiątki wciąż są obecne w przestrzeni miasta. Te miejsca przypominają o polskim śladzie na Dalekim Wschodzie. Początki polskiej obecności we Władywostoku Obecność Polaków na Dalekim Wschodzie Rosji rozpoczęła
Polskie ślady we Władywostoku Czytaj więcej
Maria Antonina Czaplicka (1884–1921) była jedną z najbardziej niezwykłych postaci w historii polskiej i europejskiej antropologii. Pochodząca z Warszawy badaczka, której życie przypadło na czas przełomów historycznych, zapisała się w dziejach nauki jako pierwsza kobieta wykładająca antropologię w Oksfordzie oraz jako odważna eksploratorka Syberii. Jej prace o szamanizmie i kulturach rdzennych ludów północnej Azji pozostają
Maria Czaplicka – badaczka Syberii i pionierka antropologii Czytaj więcej
Październik 1920 roku przyniósł przełomowy moment w historii Polski – zawarcie rozejmu z bolszewicką Rosją po dramatycznych miesiącach wojny. Decyzje podejmowane przy negocjacyjnym stole miały nie tylko wymiar militarny, ale również polityczny, kształtując losy młodego państwa. Jak wyglądały rozmowy, jakie były warunki rozejmu i jak zareagowało na nie społeczeństwo? Wszystko to pokazuje, jak cienka była
Od Mińska do Rygi. Droga do rozejmu z bolszewikami Czytaj więcej
Daleko od Warszawy, w Petersburgu, Polacy starali się zaznaczyć swoją obecność w rosyjskiej Dumie. Choć byli nieliczni, aktywnie podejmowali tematy związane z prawami mniejszości, edukacją i kulturą. Kim byli posłowie polskiego pochodzenia i w jaki sposób próbowali wpływać na debatę publiczną w stolicy imperium? Ich działania pokazywały, że nawet w odległym parlamencie narodowa tożsamość i
Między Moskwą a Warszawą: Polacy w carskim parlamencie Czytaj więcej
Każdy z nas słyszał przysłowie „Polak, Węgier – dwa bratanki…”, ale niewielu wie, że podobnych powiedzeń o Polsce i Polakach jest na świecie znacznie więcej. Od niemieckiego „polnische Wirtschaft” po szwedzkie „att slåss som en polack”, od tureckich legend o husarii po rosyjskie żarty o pijanych Lachach. W językach narodów zapisano cały katalog wyobrażeń o
Polska i Polacy w oczach innych: idiomy, przysłowia i stereotypy Czytaj więcej
Dziś obchodzimy 86 rocznicę agresji ZSRS na II Rzeczpospolitą. Ta data – 17 września stała się dla nas ważnym narodowym symbolem. Początkiem kolejnego, ale zarazem najbrutalniejszego okresu represjonowania Polaków przez rosyjskie władze. Właśnie ten dzień – 17 września został wyznaczony przez Związek Sybiraków na Światowy Dzień Sybiraków. Jest to święto, podczas którego oddajemy hołd wszystkim
Pierwsze chwile wśród wiecznej zmarzliny Workuty Czytaj więcej
Polska przez wieki przesuwała swoje granice, czasem na zachód, czasem na wschód, a czasem w kierunku południa czy północy. Niektóre z tych rubieży były tak daleko, że dziś trudno w to uwierzyć. Istnieją miejsca, które można określić jako najbardziej oddalone punkty terytorialne Polski w historii – wschodnie, zachodnie, południowe i północne skraje państwa. W tym
Kresy Kresów – o granicach dawnej Rzeczpospolitej Czytaj więcej
Polak w służbie carskiej Rosji, odkrywca Azji Środkowej i uczestnik wielkiej gry mocarstw. Bronisław Grąbczewski przemierzał stepy, pustynie i góry Pamiru, docierając tam, gdzie wcześniej były tylko białe plamy na mapie. Łączył wojskową dyscyplinę z pasją badacza, zostawiając po sobie cenne relacje i dokumentację geograficzną. Dziś pozostaje jedną z najciekawszych, a zarazem najmniej znanych postaci
Grąbczewski – Polak, generał cara i odkrywca Azji Czytaj więcej
