W 2008 r. w Reykjaviku narodził się pomysł stworzenia weekendowej Polskiej Szkoły. Miejsca, w którym dzieci polskich rodzin mogłyby pielęgnować język, kulturę i pamięć o Polsce. Z entuzjazmu rodziców i nauczycieli oraz dzięki wsparciu islandzkich partnerów powstała placówka, która od pierwszych sobotnich lekcji szybko stała się sercem polskiej społeczności. Przez lata szkoła rosła, organizując wydarzenia, rozwijając ofertę zajęć i zdobywając prestiżowe wyróżnienia. Dziś jest mostem łączącym polskie dziedzictwo z islandzką codziennością – i inspiracją dla kolejnych pokoleń.
Od czego się to zaczęło
Kiedy latem 2008 roku rozpoczął swoją działalność Konsulat RP w Reykjaviku, wraz z nim urodził się pomysł założenia polskiej szkoły. Okazało się, że na miejscu było kilku pedagogów, a rodzice byli chętni, aby zapisać do takiej placówki swoje dzieci.
Pierwszy rok szkolny zainaugurowano 18 października 2008 roku. Początkowo w szkole prowadzone były lekcje języka polskiego, historii, geografii i religii.
Od początku założeniem było, że będzie to szkoła weekendowa, a lekcje w niej będą trwać 2–3 godziny w każdą sobotę.
Niestety brakowało pomieszczeń, tablic i podręczników. Dopiero pomoc zaprzyjaźnionej szkoły Breiagerisskólim, pozwoliła odetchnąć z ulgą. Bezpłatnie udostępniono kilka sal lekcyjnych i wreszcie były ławki i tablice.
Rodzice i nauczyciele zawiązali Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły Polskiej w Reykjaviku, zarejestrowali je na terenie Islandii i przejęli obowiązki prowadzenia placówki z nieocenioną pomocą Konsul Danuty Szostak. Dyrektorem szkoły została Katarzyna Rabęda.
Oprócz wykonywania zadań edukacyjnych, pierwszy rok szkolny obfitował w wydarzenia. 6 grudnia 2008 roku Konsulat zorganizował zabawę mikołajkową. Były prezenty, Mikołaj i wspólne kolędowanie. A 14 lutego 2009 roku w szkole odbyła się zabawa noworoczno-walentynkowa. Najpierw dzieci wystąpiły w jasełkach przygotowanych przez Katarzynę Rabędę, potem była wspólna zabawa, konkursy i poczęstunek przygotowany przez rodziców.
Wiele imprez odbyło się w maju 2009 roku. 2 maja miało miejsce wydarzenie Dni Polskie w Reykjaviku. W Grand Hotelu odbył się polski kiermasz. Nauczyciele i rodzice ze Stowarzyszenia przygotowali polskie potrawy, które zjednały serca (i żołądki) wielu Islandczyków. 16 maja uczniowie i nauczyciele odziani w biel i czerwień ruszyli na coroczną Paradę Międzynarodową.
23 maja zakończył się pierwszy rok szkolny dla uczniów klas gimnazjalnych, a 30 maja dla uczniów szkoły podstawowej.
Kolejne lata to historia wielu świetnych nauczycieli i wybitnych uczniów oraz nagrody za działalność.
Po co powstała Szkoła Polska w Reykjaviku im. Janusza Korczaka
Głównym celem szkoły jest umożliwienie dzieciom polskich emigrantów zachowania języka polskiego, kultury, tradycji i wiedzy o Polsce. Szkoła edukuje uczniów, którzy funkcjonują w islandzkim systemie szkolnym, ale pragną uzupełniać wykształcenie w zakresie języka polskiego i wiedzy o Polsce.
Zadaniem szkoły jest też kształtowanie tożsamości narodowej i polonijnej wśród młodzieży mieszkającej w Islandii.
Obecnie nauczane są następujące przedmioty: przyroda, geografia i historii Polski, wiedza o społeczeństwie oraz oczywiście język polski.
Dzięki istnieniu tej szkoły uczniowie mogą korzystać z różnorodnych zajęć dodatkowych. Już w 2014 roku były dostępne zajęcia oferowane przez nauczycieli tej szkoły, w których mogły uczestniczyć także dzieci niebędące jej uczniami, a chcące rozwijać swoje zainteresowania. Były to między innymi koło astronomiczne, zajęcia plastyczne, język angielski i zajęcia logopedyczne.
W trakcie wakacji organizowano warsztaty teatralne. Były one nie tylko przygotowaniem do występów, ale służyły przede wszystkim ćwiczeniu wymowy, pamięci, interpretacji tekstów oraz mowy ciała. A to wszystko za pomocą zabaw fabularnych i gier teatralnych. Taka nauka przez zabawę, której celem jest przełamywanie barier i otwarcie się na sztukę. Jest także doskonałą okazją do obcowania z językiem ojczystym.
W roku 2014 zajęcia prowadził Krystian Munia – odtwórca głównej roli w spektaklu „Pan Maluśkiewicz i wieloryb”.
Kultura szkolnictwa w Islandii
W 2017 roku dwa islandzkie stowarzyszenia – SAMFOK (stowarzyszenie rodziców dzieci będących w szkołach podstawowych w Reykjaviku) oraz MÓÐURMÁL (stowarzyszenie zajmujące się dwujęzycznością dzieci) – zorganizowały dziesięć różnych spotkań na temat islandzkiego systemu edukacji, w dziesięciu różnych językach. Spotkania były adresowane do rodziców oraz wszystkich zainteresowanych islandzkim systemem edukacji.
Zebranie z polskojęzycznymi rodzicami, było zatytułowane „WSZYSCY RAZEM – POROZMAWIAJMY O KULTURZE SZKOLNICTWA W ISLANDII“, a prezenterem programu i gościem spotkania był prof. Stanisław Bartoszek.
Rozmowy były prowadzone w języku islandzkim i tłumaczone na język polski. Ich tematem była edukacja, szkoły i świetlice w Islandii. Położono duży nacisk na współpracę szkół z rodzicami zarówno w kwestii rozwoju uczniów, jak i języka ojczystego oraz aktywnego rozwoju wielojęzyczności.
W debacie wziął również udział Helgi Grímsson, dyrektor Wydziału Edukacji z Urzędu Miasta Reykjavík.
Szkoła Polska w Reykjaviku im. Janusza Korczaka rośnie w siłę
10-lecie założenia Szkoły Polskiej im. Janusza Korczaka w Reykjaviku było świętowane w asyście gości z polskich i islandzkich elit politycznych uczniów oraz rodziców. Odbył się również Pierwszy Zjazd Nauczycieli Polonijnych w Islandii.
Po dwunastu latach pracy i poświęceń grona pedagogicznego Szkoła Polska im. Janusza Korczaka została zauważona przez islandzkie władze i doceniona nominacją do prestiżowej nagrody „Íslensku menntaverðlaunin 2020”.
Znalazła się wśród czterech innych nominowanych placówek.
Islandzkie władze doceniły wieloletnie starania nauczycieli, rodziców oraz uczniów uczęszczających do tej szkoły i nominowały placówkę do nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie edukacji. Po raz pierwszy polska placówka otrzymała tak prestiżowe wyróżnienie. Szkoła otrzymała nominację za „…istotne wsparcie edukacji uczniów dwujęzycznych i rozwoju wielokulturowego społeczeństwa na Islandii oraz za różnorodne metody nauczania i intensywny rozwój zawodowy nauczycieli”.
W maju 2021 roku ówczesna para prezydencka (Eliza Reid i Guðni Th. Jóhannesson) zorganizowali konkurs czytelniczy dla uczniów szkół w Islandii.
Uczennica Szkoły Polskiej w Reykjaviku, Zuzanna Anna Wojdat, znalazła się w pierwszej piątce uczniów biorących udział w konkursiem zorganizowanym przez parę prezydencką. Zuzanna zajęła 5 miejsce na 231 uczestników, a także pierwsze wśród dzieci dwujęzycznych.
Natomiast Tomasz Oskar Hilla, uczeń klasy 6a, otrzymał wyróżnienie w VIII Międzynarodowym Konkursie Historycznym o Żołnierzach Wyklętych w kategorii klas 4–8. Doceniono go za projekt serii banknotów.
Razem dla szkoły: rola rodziców i opiekunów
Wpływ na szkołę mają także rodzice i opiekunowie dzieci. W tym roku w ramach konkursu „Polonijny rodzic na szóstkę” wyróżnienie uzyskała Anna Wójcik. To fantastyczna „mama na maksa”, zaangażowana w sprawy uczniów i szkoły. Tytuł „Polonijny Rodzic na 6” jest specjalnym wyróżnieniem dla wybitnych rodziców szkół polonijnych na całym świecie. Specyfika szkół polonijnych wymaga ścisłej współpracy między nauczycielami, rodzicami, uczniami i środowiskiem, w jakim działa szkoła.
Konkurs ten został zainicjowany przez Komisję Kulturalno-Oświatową „Szkoła Polska” w Portland w ramach XV Zjazdu Nauczycieli Polonijnych i Komitetów Rodzicielskich w 2018 roku. W 2019 roku pomysłodawcy konkursu rozszerzyli jego zasięg i zaprosili szkoły polonijne z całego świata do nominowania rodziców. Ma on na celu docenienie roli rodzica w rozwoju szkoły polonijnej oraz podkreślenie jak istotnym i ważnym jest jego zaangażowanie w pracę na rzecz szkoły. Ma promować postawę rodzica – nauczyciela swoich dzieci, który przekazuje i pielęgnuje język ojczysty w swoim domu.
Wicedyrektorka Polskiej Szkoły Reykjawiczanką roku
Nie tylko uczniowie i rodzice, ale również nauczyciele z tej szkoły otrzymują nagrody i wyróżnienia.
Marta Wieczorek, wicedyrektorka w Polskiej Szkole im. Janusza Korczaka, a także nauczycielka ze szkoły podstawowej Hólabrekkuskóli w dzielnicy Breiðholt, w 2024 roku została wybrana Reykjawiczanką roku. Mianowana do tego wyróżnienia jest zawsze osoba, która swoją postawą lub postępowaniem daje przykład innym.
„Marta Wieczorek wykonuje cenną i bezinteresowną pracę na rzecz dzieci w mieście. Pracowała także w przedszkolu i kształtowała pierwsze lata życia dzieci w sąsiedztwie. Zajmuje się promowaniem nauczania języka ojczystego w Polskiej Szkole w Reykjaviku, zapewniając jednocześnie ważną pomoc dla dwujęzycznych uczniów w Islandii. Uczniowie, którzy uczą się w polskiej szkole, nie tylko doskonalą swój język ojczysty, ale także są lepiej przygotowani do nauki języka islandzkiego, który jest podstawą aktywnego uczestnictwa w islandzkim społeczeństwie. Szkoła jest zatem ważnym pomostem między islandzkim i polskim społeczeństwem, nie tylko dla dzieci, które się w niej uczą, ale także dla ich rodziców”
– czytamy w komunikacie miasta Reykjavík.
Marta prowadzi również kurs języka islandzkiego dla dzieci, które właśnie przybyły do Reykjaviku. Organizatorem kursu jest Urząd Miasta i odbywa się w Centrum Rodzinnym w Gerðuberg.
Jest również ambasadorką kultury swojego kraju w dzielnicy Breiðholt. Jest to projekt obejmujący społeczności z różnych grup językowych, kulturowych i/lub społecznych, realizowany wraz z Urzędem Miasta. Ambasadorzy kultury mają za zadanie wypełnić lukę między różnymi narodami i kulturami żyjącymi w sąsiedztwie, aktywując ludzi do działań na rzecz demokracji, promowania przepływu informacji i poprawę sąsiedzkich relacji.
Przyszłość szkoły
Nie sposób opisać wszystkich inicjatyw i ogromu pracy włożonej w działalność tej placówki. Zaangażowane grono nauczycieli i rodzice, a także same dzieci – wszyscy oni są dumni ze swojej szkoły i chcą, żeby trwała.
Przyszłość Polskiej Szkoły im. Janusza Korczaka w Reykjaviku zapowiada się stabilnie, ponieważ zapotrzebowanie na edukację w języku polskim na Islandii rośnie wraz z polską diasporą na Wyspie. Współpraca z islandzkimi szkołami oraz z polskimi instytucjami oświatowymi może przynieść nowe programy wymiany i granty. Coraz większy nacisk na dwujęzyczność sprawia, że szkoła ma szansę stać się ważnym centrum integracji i promocji polskiej kultury w Islandii. Przyciągając nie tylko dzieci, lecz także rodziców i lokalną społeczność zainteresowaną Polską.
