Polacy, którzy przepłynęli kanał La Manche

/ Francja, Wielka Brytania
Autor:Anna Kuleszewicz-Toborek

Przepłynięcie kanału La Manche, jednego z najbardziej wymagających odcinków wodnych na świecie, od zawsze stanowiło synonim odwagi, determinacji i nieprzeciętnej sprawności fizycznej. Ten liczy sobie około 34 kilometry odcinek cieśniny oddzielającej Wielką Brytanię od Francji, mimo pozornej bliskości brzegów, skrywa w sobie wiele pułapek: lodowate prądy, zmienne warunki pogodowe i intensywny ruch morski. Nie dziwi więc, że dla wielu pływaków na całym świecie jest to próba najwyższej miary. W tym elitarnym gronie znalazło się kilku Polaków, których wyczyny zapisują się złotymi zgłoskami w annałach sportu.

Białe klify w Dover. Źródło: Pixabay.
Białe klify w Dover. Źródło: Pixabay

Teresa Zarzeczańska – Polka, która przetarła wodne szlaki

Teresa Zarzeczańska była pierwszą osobą z Polski, która przepłynęła kanał La Manche. Udało jej się tego dokonać w 1975 r. Zarzeczańska całe życie była związana nie tylko z pływaniem, ale także z Poznaniem. Zwiżana ze sportowym klubem Lecha Poznań pływaczka specjalizowała się w stylu klasycznym i należała do czołówki krajowej w swojej dyscyplinie. Sześciokrotnie sięgała po tytuł mistrzyni Polski – trzykrotnie na dystansie 100 m (1968–1970) i trzykrotnie na 200 m (1968, 1970, 1971). Do jej dorobku należy także kilka tytułów wicemistrzowskich i brązowy medal mistrzostw Polski. Ustanowiła rekordy kraju zarówno na 100 m (1:20,6 w 1968), jak i trzykrotnie na 200 m stylem klasycznym, z najlepszym czasem 2:51,1 (1970). W latach 1967–1972 reprezentowała Polskę w kadrze narodowej w pływaniu. Następnie w latach 1972–1977 należała do Klubu Płetwonurków LOK „Delfin”, specjalizując się w ratownictwie wodnym i nurkowaniu1.

Dnia 30 sierpnia 1975 roku przeszła do historii jako pierwsza Polka (i zarazem pierwszy reprezentant Polski), która pokonała kanał La Manche, płynąc z Dover do Wissant w czasie 11 godzin i 10 minut. Była dopiero czwartą kobietą na świecie, która dokonała tego wyczynu. Swoje doświadczenia opisała w książce Kraułem przez kanał La Manche (1980). W 1985 roku uhonorowano ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski2.

Jej sukces był tym bardziej wyjątkowy, że został osiągnięty bez wsparcia ze strony państwowych struktur sportowych. Koszty wyprawy pokryto dzięki staraniom prezydenta Poznania Andrzeja Wituskiego, który zdecydował się przesunąć środki z budżetu komunalnego. W inicjatywę zaangażowani byli również pisarz Eugeniusz Paukszta oraz dziennikarz Teofil Różański – późniejszy mąż pływaczki3.

Teresa Zarzeczańsa. Źródło: domena publiczna.
Teresa Zarzeczańsa. Źródło: domena publiczna.

Kolejni śmiałkowie znad Wisły

Wyczyn Teresy Zarzeczańskiej postanowił powtórzyć katowiczanin Romuald Szopa, który dokonał tego trzy lata później, w 1978 r. Nie udało mu się jednak pobić rekordu czasowego, ustanowionego przez swoją poprzedniczkę. Kanał przepłynął bowiem w czasie 12 godzin i 49 minut4.

Na kolejne polskie przepłynięcie kanału La Manche trzeba było czekać 12 lat. W 1990 r. dokonała tego druga w historii Polka. Lucyna Krajewska, która stanęła na brzegu po 12 godzinach i 29 minutach (warto jednak wspomnieć, że oficjalnie płynęła pod barwami Niemiec)5. W 2010 roku trzecim Polakiem, który pokonał trasę kanału, został Paweł Nowak. Początkowo jednak jego wyczyn nie został zakwalifikowany jako polskie osiągniecie. Paweł Nowak mieszkał bowiem od lat na stałe w Anglii, posiada podwójne obywatelstwo i przez La Manche płynął w barwach londyńskiego klubu sportowego – pierwotnie zatem na liście śmiałków figurował jako Anglik. Obecnie jednak błąd poprawiono6!

Kanał La Manche – widok satelitarny. Źródło: domena publiczna.
Kanał La Manche – widok satelitarny. Źródło: domena publiczna.

Dla La Manche warto popaść w długi

Wyczyn Pawła Nowaka musiał zainspirować młode pokolenie pływaczy, gdyż już 2013 r. Kanał La Manche pokonany został przez kolejnego polskiego śmiałka – Grzegorza Radomskiego, wówczas 29-letniego ratownika wodnego z Opola. Radomski próbował przepłynąć kanał dwukrotnie i dopiero za drugim razem jego wody okazały się łaskawe7.

Co sprawia największą trudność? Nie jest nią tylko sam dystans – przeciwnikiem pływaka są fale, niska temperatura wody, prądy morskie i statki, których na kanale nie brakuje, a które podrywają z dna chłodne wody, uderzające nagle w ciało pływaka. Warto podkreślić, że według zasad śmiałek płynący przez La Manche może mieć na sobie jedyni kąpielówki powyżej kolan, czepek i pływackie okulary. Do walki z chłodną wodą dochodzą powodujące poparzenia meduzy, wodorosty oraz warunki atmosferyczne – ani deszcz, ani palące słońce nie są ułatwieniem8.

Utrudnieniem są także koszty, które wynoszą od 20 do 30 tysięcy złotych i które śmiałkowie zazwyczaj muszą ponosić sami. Grzegorz Radomski zapożyczył się u rodziny, aby spełnić swoje marzenie. Nie załował jednak tej decyzji. Zwłaszcza, że może się pochwalić całkiem dobrym czasem. Mimo prądów, które zniosły go na bok i wydłużyły trasę o 7 km (łącznie przepłynął ok. 42 km) na brzeg w  Calais wydostał się po 11 godzinach9.

Prom płynący z Calais do Denver. Z takimi – oraz innymi – okrętami muszą „mijać się” śmiałkowie płynący przez kanał o własnych siłach. Źródło: pixabay
Prom płynący z Calais do Denver. Z takimi – oraz innymi – okrętami muszą „mijać się” śmiałkowie płynący przez kanał o własnych siłach. Źródło: pixabay

W La Manche coraz więcej Polaków

W ostatnich latach coraz więcej Polaków postanawiało podejmować próby przepłynięcia Kanału La Manche i dla wielu przedsięwzięcie zakończyło się sukcesem. 26 sierpnia 2013 r. kanał pokonał Damian Wachowicz (w czasie 15 godzin i 32 minut). W 2014 r. aż dwóch naszych rodaków przepłynęło omawiany dystans. Bogusław Ogrodnik 26 lipca (20 godzin i 33 minuty) oraz Bogusław Woźniak 20 sierpnia (12 godzin i 56 minut)10.

Polak bijący rekord na Ben Nevis: niezwykły wyczyn Cymbalisty!

Trzecią Polką, która przepłynęła Kanał La Manche okazała się 23-letnia Aleksandra Bednarek z Łodzi. Wyczynu tego dokonała w lipcu 2021 r. Ona, podobnie jak jej poprzednicy, musiała mierzyć się z prądami, które wydłużyly jej trasę. Na drugim brzegu kanał stanęła po 13 godzinach i 17 minutach11.

W 2024 roku młodzi pływacy z Tarnowskich Gór dokonali kolejnego imponującego wyczynu. 7 pływaków przepłynęło bowiem 33-kilometrowy odcinek sztafetowo! Zespół składał się z Natalii Nikiem, Erika Majora, Pawła Broszowskiego, Grzegorza Rybaka, Igora Kowolika, Adama Filozowa i Jakuba Rybaka. Większość czasu pływacy przemierzali wody kanału nocą, co było dodatkową trudnością12.

Wyczyn życia oraz inspiracja dla innych

Do tej pory Kanał La Manche przepłynęło 6 polskich sztafet oraz 14 polskich pływaków indywidualnych13. Wszystkie te historie łączy jedno: niezwykła siła woli i potrzeba przekraczania granic – dosłownie i w przenośni. Pływacy, którzy rzucili wyzwanie La Manche, nie tylko pokonali lodowate wody kanału, lecz także stali się ambasadorami polskiego sportu, inspirując kolejne pokolenia do sięgania po to, co wydaje się trudne do zrobienia.

  1. Teresa Zarzeczańska, Wikipedia, wolna encyklopedia. Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Teresa_Zarzecza%C5%84ska-R%C3%B3%C5%BCa%C5%84ska (dostęp: 28.06.2025). ↩︎
  2. Tamże. ↩︎
  3. A. Wituski, D. Ronge-Juszczyk, Przecież to mój Poznań. Andrzej Wituski w rozmowie z Dorotą Ronge-Juszczyk, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2014, s. 155 ↩︎
  4. Kanał La Manche pokonany ponownie!, Polski Związek Pływacki, źródło: https://polswim.pl/kanal-la-manche-pokonany-ponownie (dostęp: 28.06.2025). ↩︎
  5. W. Wiesner, B. Ogrodnik, Zagrożenia podczas pływania długodystansowego i zabezpieczenia stosowane przez pływaków na przykładzie kanału La Manche, [w:] „Polish Hyperbalic Research”, nr 3 (48), 2014, s. 1. ↩︎
  6. J. Konopacki, Przepłynął kanał La Manche, teraz musi spłacać długi, źródło: https://www.sport.pl/off/7,128815,14450148,przeplynal-kanal-la-manche-teraz-musi-splacac-dlugi.html (dostęp: 28.06.2025). ↩︎
  7. Tamże. ↩︎
  8. Tamże. ↩︎
  9. Tamże. ↩︎
  10. W. Wiesner, B. Ogrodnik, poz. cyt. ↩︎
  11. Niezwykły wyczyn 23-letniej Polki. Pokonała wpław kanał La Manche!, portal Londynek.net, źródło: https://londynek.net/wiadomosci/article?jdnews_id=78519 (dostęp: 28.06.2025). ↩︎
  12. Zrobili to! Pływacy z Tarnowskich Gór przepłynęli kanał La Manche, Telewizja TVS, źródło: https://tvs.pl/informacje/zrobili-to-plywacy-z-tarnowskich-gor-przeplyneli-kanal-la-manche/ (dostęp: 28.06.2025). ↩︎
  13. Tamże. ↩︎

Bibliografia:

Powiązane wpisy

Przewijanie do góry
Przejdź do treści