Na początku czerwca (4-10.06.2025) zespół Oddziału Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku odwiedził instytucje kulturalne w Islandii w ramach projektu „Obieg Wody – wizyty studyjne”, realizowanego w ramach programu KULTURA INSPIRUJĄCA 2025–2026, finansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Islandzkimi partnerami projektu są The Norwegian House – Regional Museum of Snæfellsnes, Library of Water oraz Síldarminjasafn Íslands – Muzeum Śledziowego Dziedzictwa w Siglufjörður. Partnerem po stronie polskiej jest Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku. Projekt został objęty honorowym patronatem Ambasady RP w Reykjaviku.
Pierwszy krok i wspólne plany
Wizyty studyjne stanowiły pierwszy krok w budowaniu wspólnej platformy artystycznej i badawczej między zaangażowanymi instytucjami. W ramach przyszłych działań Muzeum Narodowe w Gdańsku planuje zaprosić młodych artystów związanych z Akademią Sztuk Pięknych w Gdańsku do stworzenia audiowizualnego performansu inspirowanego krajobrazami przyrodniczymi, kulturą ludową, dziedzictwem niematerialnym oraz tradycyjnym rzemiosłem Polski i Islandii. Projekt szczególną uwagę poświęca wymienionym tematom w kontekście zmian klimatycznych oraz ich wpływu na lokalne środowisko i praktyki kulturowe. Efektem działań artystycznych będą audiowizualne instalacje site-specific, wyświetlane w islandzkich i polskich instytucjach.
Wokół wody i klimatu
Proces twórczy będzie rozwijany pod kuratorskim nadzorem zespołu Oddziału Etnografii we współpracy z islandzkimi partnerami. Instytucje udostępnią artystom swoje zbiory związane z tradycyjnym rybołówstwem i życiem ukształtowanym przez wodę, a także wesprą proces pozyskiwania relacji i świadectw dotyczących rytuałów rybackich – zarówno dawnych, jak i współczesnych. Temat wody i transformacji środowiska spowodowanej kryzysem klimatycznym stanie się symbolicznym i koncepcyjnym łącznikiem między Polską a Islandią. Poprzez wspólną twórczość projekt ma na celu pogłębienie dialogu między dziedzictwem kulturowym a współczesnymi wyzwaniami.
- Oddział Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku posiada duże doświadczenie w realizacji międzynarodowych projektów łączących dziedzictwo kulturowe ze współczesnymi problemami globalnymi. W latach 2021–2023 realizował projekt „Schronienie – Klimat, Migracje, Dziedzictwo”, współfinansowany ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2014-2021 oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu „Kultura”, Działanie 2 „Poprawa dostępu do kultury i sztuki”. Wiele działań ww. projektu było współtworzonych przez studentów, którzy odnosząc się do wpływu zmian klimatycznych na dziedzictwo kulturowe, zmiany społeczne i procesy migracyjne, wykreowali niezwykłe prace i wydarzenia. Przykładami mogą być:
- – projekt studencki „Shelter – learning by doing!”, który powstał we współpracy Wydziału Architektury Politechniki Gdańskiej z OE MNG- multimedialna wystawa fotografii „Dysonans” studentek i studentów z naukowego koła fotograficznego f11 z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku;
- – wystawa “Ostoje. Etno x Foto ASP GDA” – kolaże stworzone z archiwalnych materiałów Oddziału Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku przez studentów Wydział Rzeźby i Intermediów ASP Gdańsk;
- – badania etnograficzne we Władysławowie zrealizowane przez studentów z Instytutu Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
- Szersze informacje dostępne są pod tym linkiem
Współcześni artyści z nowym spojrzeniem
W ramach swoich działań badawczych, kulturalnych i edukacyjnych muzeum często zaprasza do współpracy artystów współczesnych, których wnikliwe spojrzenie i wrażliwość pozwalają rzucić nowe światło na poruszane tematy:
- – prace stworzone na wystawę „Schronienie: dobrostan” artystek i artystów norweskich z Trøndelag Bildende Kunstnere (TBK) z Trondheim, niemieckich i polskich (Eva Ballo & Inga Skålnes, Ludomir Franczak, Linn Halvorsrød, Agnieszka Kurkowska, Pål Lersveen, Florian Tuercke, Anita Wasik, Leiken Vik);
- – koncert będący efektem współpracy organisty Karola Mossakowskiego i artysty interdyscyplinarnego Ludomira Franczaka w formie muzyczno-wizualnego widowiska, łączącego improwizacje organowe z towarzyszącymi im obrazami z montowanej na żywo multimedialnej projekcji;
- – performance „Choreografia roślin” wg. koncepcji Uli Zerek w formie audialnego spaceru po parku Oliwskim w Gdańsku, gdzie uczestnicy, korzystając ze słuchawek, podążali za narracją prowadzącą do tworzenia relacji z otaczającymi elementami parku;
- – praca choreograficzna Dany Chmielewskiej “Partytura dla wszechogarniającej fali” oparta na choreografii ciała, przestrzeni i dźwięku;
- – projekt „Panta Rhei” niemieckiego artysty audiowizualnego i dźwiękowego oraz konstruktora autorskich instrumentów Floriana Tuercke , na który złożyła się instalacja dźwiękowa oraz koncert (kompozycja oparta na ścieżkach rzek od ich źródeł aż do ujścia w Morzu Bałtyckim).
Celem projektu „Obieg Wody – wizyty studyjne” było zainicjowanie długofalowej współpracy i wymiany kulturalnej między Islandią a Polską. Mamy nadzieję, że projekt będzie się dalej rozwijał i że prace młodych polskich artystów z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku już wkrótce będą dostępne dla islandzkiej publiczności.
