Ponad 80 nauczycieli z polskich szkół na Litwie, dwie intensywne edycje wizyt studyjnych i dziesiątki rozmów o tym, jak wspólnie wzmacniać edukację, tożsamość i aktywność uczniów. Projekt „Nauczyciel – Przewodnik do Polskości” stał się realną platformą wymiany doświadczeń między Wileńszczyzną, rejonem solecznickim a Dolnym Śląskiem – z konkretnymi planami dalszej współpracy.
Wspólny cel: wzmocnić kompetencje pedagogów i aktywność uczniów
„Nauczyciel – Przewodnik do Polskości” to inicjatywa, której głównym założeniem jest organizacja konferencji, spotkań i warsztatów dla nauczycieli z Litwy. Dwie edycje projektu miały charakter praktyczny: stawiały na wymianę doświadczeń, poznawanie sprawdzonych rozwiązań dydaktycznych i wychowawczych oraz budowanie sieci współpracy pomiędzy szkołami po obu stronach granicy.
W działaniach wzięli udział pedagodzy z sześciu polskich szkół na Litwie – zarówno z Rejonu Wileńskiego, jak i Rejonu Solecznickiego – a program pobytów na Dolnym Śląsku został zaplanowany tak, aby uczestnicy mogli zobaczyć różne modele pracy szkół oraz porozmawiać z kadrą zarządzającą o wyzwaniach i potrzebach współczesnej edukacji.
Edycja I: pedagodzy z Rejonu Wileńskiego i dyrektorzy z Wilna
W pierwszej części projektu gościliśmy we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku grupę ponad 40 pedagogów z Rejonu Wileńskiego oraz 5 dyrektorów placówek z Wilna. Spotkania koncentrowały się na prezentacji dobrych praktyk oraz na rozmowach o tym, jak skutecznie rozwijać kompetencje uczniów i wzmacniać ich aktywność społeczną w polskich szkołach na Litwie.
W programie znalazły się m.in. wizyty w Liceum Ogólnokształcącym nr 1 w Oławie, gdzie goście wzięli udział w autorskim wydarzeniu „Pasowanie na Pierwszaka” – inspirującym przykładzie dobrej praktyki szkolnej. Drugim spotkaniem była wizyta w Szkole Podstawowej nr 61 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu, gdzie zaprezentowano metody pracy oraz przeprowadzono lekcje, w których uczestniczyli nauczyciele z Litwy,
Edycja II: Rejon Solecznicki na Dolnym Śląsku
Tuż po wizycie pedagogów z Wileńszczyzny odbyła się druga część projektu, w której uczestniczyła grupa 40 nauczycieli z Rejonu Solecznickiego. W czasie pobytu nauczyciele odwiedzili Szkołę Podstawową im. Jerzego Badury w Międzyborzu, gdzie poznali metody pracy szkoły oraz uczestniczyli w pokazie uczniów przygotowujących artystyczną akademię na Dzień Niepodległości. Grupa pedagogów odbyła także wizytę studyjną w Szkole Podstawowej w Ligocie Polskiej, która zaprosiła gości na wydarzenie patriotyczne związane z 11 Listopada.
W Liceum Ogólnokształcącym nr XVII we Wrocławiu, przygotowano specjalną lekcję języka polskiego oraz muzyczne przedstawienie uczniów klasy teatralnej, a także zaprezentowano szkolne działania w obszarze aktywności młodzieży. To właśnie w tych spotkaniach – bezpośrednich rozmowach z dyrekcjami, nauczycielami i uczniami – uczestnicy projektu widzieli największą wartość: możliwość przeniesienia sprawdzonych rozwiązań do własnych szkół oraz zbudowania relacji, które mają szansę przerodzić się w stałe partnerstwa.
Konferencja regionalna: „Dolny Śląsk – rozwój, współpraca i edukacja”
Ważnym elementem projektu była konferencja regionalna „Dolny Śląsk – rozwój, współpraca i edukacja”, zorganizowana w siedzibie Lokalnej Grupy Działania Dobra Widawa. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów, szkół, instytucji oraz lokalnego biznesu. Konferencja stała się przestrzenią rozmów o konkretnych kierunkach współpracy między Dolnym Śląskiem a Rejonem Solecznickim. To tam wytyczono pierwsze, praktyczne kroki do kontynuacji działań: od partnerstw szkoła–szkoła, przez wspólne inicjatywy uczniowskie, po działania metodyczne wspierające nauczycieli.
Spotkania w instytucjach i w przestrzeniach pamięci
W obu edycjach szczególne znaczenie miały spotkania w instytucjach, które wspierają rozwój kompetencji nauczycieli i edukację historyczną. Pedagodzy mieli okazję brać udział w spotkaniach i warsztatach w kilku instytucjach. Dolnośląski Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli we Wrocławiu stworzył cykl zajęć metodycznych w zakresie edukacji historycznej, obywatelskiej, zdrowia psychicznego uczniów oraz terapii bajkami. Obie grupy witała dr Katarzyny Pawlak-Weiss, dyrektorki placówki, która miała też wystąpienie na temat historii dolnośląskiej oświaty. Prezentację o powojennej historii Wrocławia przedstawiał historyk, prof. Krzysztof Popiński.
Podczas spotkań odbyły się również prezentacje przygotowane przez przedstawicieli Stowarzyszenia Odra-Niemen: Dominik Rozpędowski przedstawił metody współpracy projektowej, a Krystian Fila zaprezentował formy współpracy z polskimi szkołami na Litwie. Ważnym momentem była także obecność gości ze Szkoły Podstawowej z Szarocina, którzy przyjechali z konkretną propozycją partnerstwa i działań. Odbyły się też wizyty w miejscach ważnych dla poznania historii regionu i Polski, m.in. Ostrów Tumski, wystawa „Wrocław 1945–2016”, a także „Golgota Wschodu”.
Wizyta pedagogów miała również wymiar instytucjonalnego dialogu o wyzwaniach edukacji polskiej na Litwie. Spotkania z przedstawicielami administracji i oświaty – w tym z Dolnośląską Kurator Oświaty Panią Ewą Skrzywanek oraz Wojewodą Dolnośląskim Anną Żabską i Wicewojewodą Dolnośląskim Panem Piotrem Sebastianem Kozdrowickim – pozwoliły omówić potrzeby szkół i możliwe kierunki wsparcia oraz zaprezentowano aktualne programy i wyzwania polskiej szkoły.
Integracja i rozmowy o przyszłości
Podsumowaniem każdego z pobytów była kolacja kresowa, podczas której pedagodzy z Litwy spotykali się z członkami, wolontariuszami i partnerami Stowarzyszenia Odra-Niemen. Te mniej formalne rozmowy były równie istotne jak warsztaty i wizyty studyjne – pozwalały doprecyzować pomysły, budować zaufanie i planować kolejne wspólne działania. Dziękujemy wszystkim osobom i instytucjom, które wsparły realizację projektu, a także nauczycielom i dyrektorom, którzy przyjechali do Polski, by rozwijać swoje kompetencje i budować współpracę z polskimi szkołami na Dolnym Śląsku. Projekt „Nauczyciel – Przewodnik do Polskości” będzie kontynuowany. Przed nami kolejne moduły i wspólne projekty, których celem jest długofalowa współpraca szkół z Polski i Litwy oraz działania umożliwiające uczniom na Litwie jeszcze pełniejsze poznawanie polskiej historii, kultury i tradycji.
Projekt „Nauczyciel – Przewodnik do Polskości” jest współfinansowany ze środków otrzymanych z Kancelarii Senatu w ramach konkursu „Senat – Polonia 2025”. Organizator zadania – Stowarzyszenie Odra-Niemen.
