Miś Wojtek był niedźwiedziem, który nosił amunicję pod Monte Cassino, salutował przełożonym i siłował się z żołnierzami. Dziś jego historia żyje w brązie i kamieniu – na pomnikach w Polsce, Wielkiej Brytanii, czy we Włoszech. To nie tylko symbol II wojny światowej, ale również dowód na to, że opowieść o odwadze może mieć futro i łapy.
Pomnikowa historia bohatera w mundurze
Miś Wojtek był towarzyszem polskich żołnierzy z 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii w czasie ich szlaku bojowego. Adoptowany jako osierocony niedźwiadek w Iranie, zyskał status kaprala i stał się maskotką oraz pełnoprawnym członkiem oddziału. Po wojnie trafił do ZOO w Edynburgu, gdzie spędził ostatnie lata życia. Tam też, w 2015 r., powstał jeden z najważniejszych pomników Wojtka, czyli naturalnej wielkości rzeźba z brązu przedstawiająca niedźwiedzia z jego opiekunem, autorstwa Alana Herriota.
Kapral w brązie i w granicie
Pierwszy pomnik kaprawa Wojtka w Polsce odsłonięto w Żaganiu w 2013 r. Od tego czasu Wojtek doczekał się wielu innych rzeźb, m.in. w Krakowie (2014 r.), Warszawie (2017 r.), Poznaniu (2018 r.), Szymbarku, Sopocie i Szczecinie. Na tych pomnikach często przedstawiany jest w żołnierskiej czapce, z amunicją w łapie, a jego sylwetka nie tylko przypomina jego historię, ale też pełni funkcję edukacyjną, ponieważ przyciągając młodych i starszych do poznawania dziejów II Korpusu.
Włoskie ślady misia-żołnierza
W Imoli, gdzie walczyli żołnierze gen. Andersa, w 2015 r. odsłonięto pomnik Wojtka wspinającego się po schodach z flagami Polski i Włoch. Drugi włoski monument stanął w Cassino. Został on wykonany z jasnego marmuru. Przedstawia on niedźwiedzia stojącego na dwóch łapach. Tablica przy pomniku upamiętnia Wojtka w trzech językach, przypominając o jego służbie i lojalności względem kompanów z pola boju.
Brytyjskie upamiętnienia – od muzeów po osiedla weteranów
Oprócz Edynburga, Wojtek obecny jest również w Londynie. A dokładnie w Muzeum im. gen. Sikorskiego, gdzie znajduje się jego rzeźba autorstwa Davida Hardinga oraz liczne pamiątki po nim. Z kolei w Grimsby stoi drewniany pomnik z artyleryjskim pociskiem, upamiętniający pobyt w tym miejscu polskich żołnierzy. W Penhros, na osiedlu weteranów, Wojtek przedstawiony został w pozycji wypoczynkowej, jakby cieszył się zasłużoną emeryturą. Miniaturowy pomnik trafił tam wraz z jednym z jego dawnych opiekunów.
Pomniki z przesłaniem pokoju
W Sopocie powstał pierwszy pomnik Wojtka w mundurze kaprala, z wyciągniętą łapą, która interpretowana jest jako gest pokoju. W Duns, szkockim mieście partnerskim Żagania, stoi bliźniaczy pomnik niedźwiedzia, ofiarowany przez polskich uczniów i samorządowców. Rzeźba ta stała się częścią międzynarodowego projektu „Ścieżki pokoju”, symbolicznie łącząc dawne pola bitew z współczesnym przesłaniem.
Pamięć, która nie przemija
Pomniki Wojtka to nie tylko figury z brązu i marmuru. To znaki pamięci o żołnierzach i ich historii, która przemawia także przez nietypowych bohaterów. Liczne inicjatywy społeczne, książki, filmy i wystawy sprawiają, że legenda Wojtka nie blaknie. W kolejnych miastach trwają zbiórki na nowe dzieła upamiętniającego tego bohatera. Bo Miś Wojtek nie był tylko zwierzęciem, lecz dla wielu jest symbolem odwagi i wierności.
