Zamiast podążać za ówczesną modą, ona sięgnęła po zapomniane dźwięki. Wanda Landowska nie tylko przywróciła klawesyn na światowe sceny, ale również stworzyła nowy sposób myślenia o muzyce dawnej. Jej odwaga i pasja odmieniły historię muzyki.
Cudowne dziecko z Warszawy
Wanda Landowska urodziła się 5 lipca 1879 r. w Warszawie. Już jako czteroletnie dziecko rozpoczęła lekcje gry na fortepianie, a swój pierwszy publiczny występ dała w wieku 14 lat, wykonując suitę angielską e-moll Bacha. Studiowała w warszawskim konserwatorium, a następnie w Berlinie, gdzie zgłębiała tajniki kompozycji pod okiem Heinricha Urbana. Tego samego, który wcześniej uczył Paderewskiego.
Nowoczesność z duchem przeszłości
Choć jej kompozycje były nowatorskie, prawdziwą rewolucję Landowska rozpoczęła, gdy postanowiła wskrzesić niemal zapomniany instrument, czyli klawesyn. Zafascynowana muzyką renesansu i baroku, zaczęła odtwarzać dawne dzieła. W 1913 r. założyła w Berlinie pierwszą na świecie klasę klawesynu. To był przełom. W czasach, gdy fortepian panował niepodzielnie, Landowska uczyła, że przeszłość ma równie donośny głos.
Paryż, Saint-Leu i wojenne losy
Po wybuchu I wojny światowej przeniosła się do Paryża, gdzie wykładała na Sorbonie i w École Normale. W 1927 r. założyła w Saint-Leu-la-Forêt Szkołę Muzyki Dawnej (L’École de Musique Ancienne), która szybko stała się centrum europejskiej myśli wykonawczej. Niestety zbiory instrumentów i rękopisów z jej szkoły zostały zrabowane przez nazistów w 1940 r. Sama Landowska musiała uciekać. Najpierw na południe Francji, a potem do USA.
Nowe życie w Ameryce
W Stanach Zjednoczonych Wanda Landowska nie przestała działać. Koncertowała, nagrywała i uczyła. Jako pierwsza zarejestrowała na klawesynie kompletne Wariacje Goldbergowskie Bacha. Jej interpretacje były wyraziste, emocjonalne i precyzyjne. Całkowicie inne niż akademickie odczytania ówczesnych muzyków. Inspirowała całe pokolenia klawesynistów, z których wielu (m.in. Ralph Kirkpatrick czy Rafael Puyana) zrobiło międzynarodowe kariery.
Dziedzictwo, które przetrwało
Wanda Landowska zmarła 16 sierpnia 1959 r. w Lakeville w USA. Została pochowana we Francji, niedaleko swojej dawnej szkoły. W uznaniu jej zasług Międzynarodowa Unia Astronomiczna nazwała jej imieniem jeden z kraterów na Wenus. W Polsce do dziś pamięta się o artystce, która przywróciła klawesyn do życia. I to nie jako muzealny eksponat, ale żywy instrument o niezwykłej sile wyrazu.
